آزمایش HPV (ویروس پاپیلومای انسانی)

ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) چیست؟

ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) یکی از ویروس‌های دارای DNA دورشته‌ای است. انواع انسانی آن حدود ۲۰۰ نوع دارد و بر اساس تمایل به درگیری پوست یا مخاط دسته‌بندی می‌شوند. همچنین این ویروس سلول‌های سنگفرشی سطحی را درگیر کرده و می‌تواند تغییرات ساختاری ایجاد کند. گاهی نیز باعث بروز تغییرات پیش‌سرطانی یا سرطانی در نواحی درگیر می‌شود.

HPV پرخطر (High Risk)

برخی انواع HPV به دلیل خاصیت سرطان‌زایی، HPV پرخطر نامیده می‌شوند. انواع پرخطر شامل تایپ‌های 16، 18، 31، 33، 35، 39، 45، 51، 52، 56، 58، 59، 66 و 68 هستند. بیش از ۸۰٪ سرطان‌های گردن رحم ناشی از تایپ‌های 16 و 18 می‌باشد. بنابراین هدف از انجام آزمایش HPV شناسایی این گروه از ویروس‌ها است.

HPV کم‌خطر (Low Risk)

ویروس‌های HPV کم‌خطر معمولاً باعث زگیل تناسلی می‌شوند و به ندرت سرطان ایجاد می‌کنند. تایپ‌های 6 و 11 مسئول حدود ۹۰٪ زگیل‌های تناسلی هستند. این ضایعات معمولاً در معاینه بالینی مشخص می‌شوند.

نقش سیستم ایمنی در عفونت HPV

سیستم ایمنی بدن اغلب قادر به پاکسازی ویروس است و حدود ۷۵٪ عفونت‌ها طی ۱۵ تا ۱۸ ماه برطرف می‌شوند. با این حال، در صورت ماندگاری عفونت HPV پرخطر، احتمال بروز سرطان دهانه رحم افزایش می‌یابد. تقریباً تمامی موارد سرطان سرویکس ناشی از عفونت طولانی‌مدت با HPV پرخطر است.

مطالعات نشان داده‌اند عفونت‌های مزمن HPV پرخطر در مخاط دهان، حلق و مقعد با بروز سرطان در این نواحی ارتباط مستقیم دارند. علاوه بر این، سرطان مقعد، مهبل و آلت تناسلی مردان نیز با تایپ‌های پرخطر HPV مرتبط است.

آزمایش HPV چیست؟

آزمایش HPV برای تشخیص وجود یا عدم وجود ویروس پاپیلومای انسانی انجام می‌شود. بسته به شرایط بیمار، نمونه می‌تواند از دهانه رحم، مقعد، حلق و حنجره یا سایر نواحی در معرض خطر گرفته شود.

غربالگری سرطان دهانه رحم بخش مهمی از مراقبت‌های سلامت زنان است. امروزه آزمایش HPV به‌عنوان روش اصلی غربالگری سرطان سرویکس در سراسر دنیا استفاده می‌شود.

در صورت شناسایی HPV پرخطر، بررسی‌های تکمیلی مانند کولپوسکوپی، آنوسکوپی و در صورت نیاز بیوپسی برای تشخیص ضایعات پیش‌سرطانی انجام می‌شود تا از پیشرفت به سرطان جلوگیری شود.

ارتباط تست HPV و پاپ اسمیر

اگر نتیجه پاپ اسمیر غیرطبیعی باشد، توصیه می‌شود آزمایش HPV انجام شود.

روش‌های غربالگری سرطان سرویکس

• هر ۵ سال یک‌بار تست HPV همراه با پاپ اسمیر (روش ارجح)
• هر ۵ سال یک‌بار تست HPV به تنهایی

نکات مهم غربالگری

• افراد زیر ۳۰ سال معمولاً با پاپ اسمیر غربالگری می‌شوند.
• در افراد دارای ریسک‌فاکتور، غربالگری زودتر و با فواصل کوتاه‌تر انجام می‌شود.
• زنان ۲۱ تا ۲۵ سال با پاپ اسمیر غیرطبیعی، بررسی HPV توصیه می‌شود.

نمونه مورد نیاز برای آزمایش HPV

در معاینه لگن، نمونه توسط برس یا سواپ کوچک از سلول‌های دهانه رحم گرفته شده و در محیط نگهدارنده مخصوص به آزمایشگاه ارسال می‌شود. در مردان، نمونه‌گیری از ضایعات تناسلی، ترشحات مجرا یا ادرار انجام می‌شود. اگر شک به درگیری دهان، حلق یا مقعد باشد، نمونه‌گیری به روش اختصاصی صورت می‌گیرد.

شرایط نمونه‌گیری

• عدم مقاربت جنسی تا ۲۴ ساعت قبل از آزمایش
• عدم استفاده از دوش یا کرم واژینال از ۳ روز قبل
• انجام ندادن آزمایش در دوران قاعدگی
• خالی بودن مثانه قبل از نمونه‌گیری

پیگیری تخصصی و درمان

پیگیری منظم و تفسیر نتایج آزمایش HPV زیر نظر دکتر مریم معتمدی‌نسب، فلوشیپ اونکولوژی زنان و بهترین جراح سرطان زنان نقش کلیدی در پیشگیری از سرطان‌های مرتبط با HPV دارد.

سؤالات متداول (FAQ)

آیا HPV همیشه منجر به سرطان می‌شود؟

خیر، اکثر عفونت‌ها توسط سیستم ایمنی پاکسازی می‌شوند و تنها موارد ماندگار پرخطر می‌توانند منجر به سرطان شوند.

آیا تست HPV دردناک است؟

خیر، نمونه‌گیری ساده است و مشابه پاپ اسمیر انجام می‌شود، معمولاً بدون درد.